Niet eerder knaagde internet aan het traditionele papieren verslag. Naast Heijmans hebben meerdere bedrijven laten zien dat financiële websites een goed alternatief vormen voor het papieren verslag, zonder dat financiële verslaggeving eronder lijdt.

Heijmans heeft besloten om dit jaar geen jaarverslag meer te drukken. De oplage van het papieren jaarverslag daalde al enkele jaren, terwijl het verkeer op de financiële website alleen maar toenam. Hiermee is het bouwconcern de eerste onder de huidige Nederlandse beursfondsen die het papieren jaarverslag aan de wilgen hangt. Wel wordt er dit jaar een uitgebreider jaaroverzicht gedrukt, wat een algemeen beeld verschaft van het bedrijf. Negatieve reacties bleven volgens het bedrijf uit. Zo hebben de aandeelhouders het officiële jaarverslag prima op de financiële website weten te vinden.

Opvallend is dat vooral de grote beursgenoteerde bedrijven een voortrekkersrol hebben bij het moderniseren van de jaarverslaggeving. Daarbij zijn de bedrijven overigens niet eensgezind, maar toch zijn er gemeenschappelijke ontwikkelingen te ontdekken. Een overzicht van enkele belangrijke trends:

1. Omvang blijft toenemen

De groei van jaarverslagen blijft doorzetten. De 25 AEX-hoofdfondsen zorgen dit jaar voor ruim 5000 pagina's aan leesvoer. Dit is meer dan vorig jaar en bijna het dubbele van de jaarverslagen over het jaar 2000. Inmiddels omvat het gemiddelde boekwerkje 213 pagina's. De almaar groeiende omvang is onder meer het gevolg van de strengere richtlijnen op het gebied van corporate governance en de boekhoudkundige overgang naar IFRS-grondslagen. Een positief punt is dat de groei inmiddels stagneert. Dit jaar was de groeifactor bij de hoofdfondsen met 6% duidelijk lager dan het jaar ervoor, toen de jaarverslagen nog met 12% groeiden. Al met al kan het officiële jaarverslag min of meer als een naslagwerk worden beschouwd. Daarnaast is in veel gevallen de toegenomen omvang ten koste gegaan van de leesbaarheid.

2. Splitsing van jaarverslag in twee boekwerkjes

Om overzicht te behouden, biedt meer dan de helft van de AEX-hoofdfondsen dit jaar een apart jaaroverzicht aan naast het officiële jaarverslag. Dit jaaroverzicht is een samenvatting van het jaarverslag, waaronder een verkort financieel verslag en een overzicht met aandeelhoudersinformatie. Vaak is deze ook aangevuld met bijvoorbeeld een schematisch organisatieoverzicht, foto's en interviews. Buiten de hoofdfondsen om zijn er nog maar weinig bedrijven, zoals LogicaCMG , Océ en Van Lanschot , die een jaaroverzicht voegen bij hun jaarverslag.

De keuze van Heijmans om het papieren jaarverslag niet meer uit te geven wordt ongetwijfeld gevolgd door andere bedrijven. Het jaaroverzicht, dat wel wordt gedrukt, biedt voldoende informatie om te voorzien in de eerste informatiebehoefte. Voor uitgebreidere informatie kan worden volstaan door het jaarverslag op de website te raadplegen. Vandaag de dag heeft internet als communicatiekanaal de volwassenheid bereikt.

3. Rol internet neemt nog verder toe

Ahold heeft dit jaar een brief rondgestuurd met de mededeling dat het jaarverslag via internet kan worden gedownload en dat papieren exemplaren voortaan niet meer automatisch worden verstuurd. Alleen op aanvraag kan het jaarverslag worden verstuurd, waarvoor men - uiteraard - op de website een aanvraagformulier kan invullen. Naast Ahold passen meerdere bedrijven dit toe. Tegenwoordig is het jaarverslag ook eerder via internet beschikbaar dan dat het in papieren vorm op de deurmat valt. Reden is dat veel bedrijven de vraag naar papieren jaarverslagen zagen afnemen ten gunste van het verkeer op hun financiële website.

Daarnaast is de kwaliteit van financiële websites afgelopen jaren beduidend verbeterd. Zo heeft dit jaar bijvoorbeeld het dynamische jaarverslag duidelijk aan populariteit gewonnen, vooral bij middelgrote beursbedrijven. Steeds vaker wordt de mogelijkheid geboden om enkele dagen voor bijvoorbeeld een cijferpresentatie via e-mail een herinnering te krijgen en zijn interactieve koersgrafieken op de website te vinden. Ook biedt de financiële website van tegenwoordig meer multimediale mogelijkheden, zoals video- en audio-uitzendingen.

4. Maatschappelijk verslag wint terrein

De groeiende aandacht voor duurzaam ondernemen heeft ook een gunstige impact op de publicatie van het maatschappelijk verslag. De inhoud van deze verslagen verschilt echter onderling sterk en de milieuproblematiek wordt maar matig behandeld. Het is bijvoorbeeld nog lastig de totale CO2-uitstoot van een bedrijf te achterhalen, laat staan hoe dit is opgebouwd. Het maatschappelijk verslag is duidelijk nog niet volwassen en bedrijven doen er goed aan om in de toekomst naar een standaard toe te werken.

Buiten de 25 AEX-hoofdfondsen brengen maar weinig bedrijven een afzonderlijk maatschappelijk verslag uit, maar houden het bij een paragraaf of hoofdstuk in het officiële jaarverslag. Opvallend is dat een bedrijf als RSDB tegenwoordig wel in staat is een maatschappelijk verslag uit te brengen. De drempel is blijkbaar toch niet zo hoog.

5. Eerste beursfondsen proberen groei jaarverslag in te dammen

Om zich te ontworstelen aan het probleem dat de omvang van jaarverslagen almaar blijft groeien, heeft een aantal beursfondsen zich er eindelijk toe gezet in te grijpen. Bij de hoofdfondsen zijn er acht die afgelopen jaar succesvol het aantal pagina's van het jaarverslag hebben ingedamd. Ahold heeft bijvoorbeeld het bestuursverslag en de toelichting op de jaarrekening beperkt door over te gaan op een ander lettertype, bepaalde onderdelen te verkorten en enkele tabellen te combineren tot één. Akzo Nobel heeft ingegrepen bij de introductiepagina's, die daarmee overzichtelijker zijn geworden. Verder heeft ook Akzo Nobel pagina's bespaard, onder andere door de toelichting bij de overgang naar IFRS weg te laten. Een minder geslaagde ontwikkeling is dat enkele bedrijven, zoals ASML , de omvang beperken door versobering. Dit bijvoorbeeld door het Amerikaanse document voor deponering, de 20-F, in originele vorm in het jaarverslag op te nemen.

Copyright (c) 2007 Het Financieele Dagblad