Aan de technologie zou het misschien niet eens liggen. Computers worden nog steeds iedere dag sneller, bandbreedte neemt ook dagelijks toe, de kabelaars ten spijt. Laten we kleiner beginnen. Komt ooit de tijd dat je je auto instapt, je bestemming kenbaar maakt en je er vervolgens heen gereden wordt door de automatische chauffeur? Het wordt voorspeld, maar voorlopig komen er te veel onvoorspelbare spelers op je weg. Spelende kinderen, bumperklevers en wegwerkzaamheden zorgen ervoor dat autorijden voorlopig nog mensenwerk is.

Het vliegtuig heeft het makkelijker. Driedimensionale ruimte. Geen vangrails. De automatische piloot doet het meeste werk, de piloot als backup.

En de zeilboot? Twee weken geleden was ik aan boord – in de haven – van een van ‘s werelds meest geavanceerde zeilboten. Het was in Porthmouth, waar de zes overgebleven boten van de Volvo Ocean Race aangemeerd lagen. De boten hebben internetverbinding via een satelliet aan boord. Ze hebben gprs, iedere seconde is bekend waar de boot zich bevindt. Voorafgaande aan een nieuwe ‘leg’ worden honderden mogelijke simulaties berekend, afhankelijk van de windsnelheid, de stroming in het water, de golfslag, het tij en nog talrijke andere variabelen.

Er wordt ruimtevoedsel gegeten tijdens de reis. Aan een plankje, ter hoogte van de kantelende kiel, hangen tien tandenborstels naast elkaar, een mooi contrast. De romp is gemaakt van carbon, sterk als staal en licht als lucht.

De volgende dag. De boten vertrekken naar Rotterdam. De start over de denkbeeldige startlijn is indrukwekkend; er is een mooie wind, maar die ochtend was voorspeld dat deze zou wegvallen na ongeveer een mijl. Een mijl verder. De wind valt weg. De zeilen klapperen om dit te onderstrepen.

En dan gebeurt het. In één van de boten van de ABN Amro klimt Justin Slattery de 31 meter hoge mast in, geholpen door twee lierende collega’s. Boven in de mast slaat hij zijn hand boven zijn wenkbrauwen, als een indiaan kijkt hij rond. Hij is op zoek naar rimpels in het water, naar golfjes. De nuances zijn de aanzeggers van de kleine vlaagjes. Justin roept wat naar beneden. De boot gaat overstag. Was een camera in de top van de mast een overweging waard geweest? Blijkbaar niet, want dan had deze er wel gezeten.

De mastklimmer. Hij ziet bewegingen die geen computer kan voorspellen, die geen camera kan vangen. Hij ziet patronen in het water die eerder niet bestonden. Ik pleit voor de functie van mastklimmer in ieder bestuur, in iedere politieke partij. Je hebt ze nodig, naast de met SPD-diploma’s afgevulde boekhouders of de eendimensionale campagneleiders. Mastklimmers maken het onderscheid.

Klanten, kiezers, mensen in het algemeen, in een groep gedragen zich als water. Ze klonteren samen en volgen elkaars bewegingen. Jij Oranje? Ik ook. Om de rimpels te zien en te interpreteren heb je een mastklimmer nodig, ook al staat je boot stijf van de technologie.

JOOST STEINS BISSCHOP

Copyright (c) 2006 Het Financieele Dagblad