‘Iedereen zou zich herinneren dat het plaatsvond in het jaar dat er een koe burgemeester van Oucwègne werd’. Het is de openingszin van hoofdstuk XII uit het AKO- genomineerde boek Mevrouw Verona daalt de heuvel af van Dimitri Verhulst.

‘Een koe, jawel, om preciezer te zijn: een Blonde d’Aquitaine, bij boeren bekend als een uitstekend vleesras’. Naast het leven van Mevrouw Verona in het dorpje wordt ook beschreven hoe er een nieuwe burgemeester wordt gekozen.

Eindhoven, januari 2008. We proberen het opnieuw, na het fiasco van Utrecht. Blijkbaar zijn er bestuurders die vinden dat we schatplichtig zijn aan D66 en voor de tweede keer wordt het volk een slap mengsel voorgezet. En zo kon het gebeuren dat er weer twee kandidaten van dezelfde partij campagne gingen voeren. Maar een kandidaat-burgemeester kan helemaal niets vertellen in een campagne, om de eenvoudige reden dat een burgemeester geen eigen programma heeft. De heren werden ondervraagd over ditjes en datjes, en iedereen deed net of het een spannende campagne werd. Of ze wel van voetballen hielden. ‘Jazeker’, sprak kandidaat Verbeek, ‘ik mag erg graag naar een kwalitatief hoogwaardige wedstrijd kijken’. Hij zei het letterlijk. Echt waar. Zoiets komt nooit meer goed. En Van Gijzel benadrukte maar keer op keer dat hij de weg in Den Haag zo goed kent. Niet onbelangrijk, als je burgemeester van Eindhoven wordt.

En toen? De opkomst was te laag, de verkiezing was daarmee ongeldig, maar dat kan niet verhinderen dat de man met de meeste stemmen toch burgemeester wordt. Minister Ter Horst concludeert dat we de eerste tien jaar niet meer een burgemeester gaan kiezen. Op basis van een voor de tweede keer volledig onjuist uitgevoerd experiment wordt de proef als mislukt beschouwd. Per ongeluk werden er twee placebo’s gebruikt. Het kenmerk van een placebo is dat er niets in zit.

Nee, neem dan een voorbeeld aan Oucwègne. Daar komen ze er tenminste eerlijk voor uit dat het allemaal nergens over gaat, de zon schijnt toch even lang. Dus mag het lot bepalen wie de gelukkige is. Het werkt als volgt. De kandidaat-burgemeesters moeten iets gaan zoeken, en dat iets is een raap. De zittende burgemeester heeft het voorrecht om de raap te verstoppen. ‘Zij die de titel ambieerden werden gegijzeld in een tent tot wanneer de raap verstopt was in de velden die de oude meneer Canet voor dit doeleind tot beschikking had gesteld.’ Telkens weer als er verkiezingen plaatsvinden, en dat is in Oucwègne ieder jaar, lopen de mannen ‘als opgejaagde stieren door de straten, ieder bezeten van het idee de raap te vinden’. Soms kan de zoektocht wel dagen duren – nog altijd korter dan de poppenkast in Eindhoven – want meneer Canet bezit uitgestrekte graaslanden en daarnaast is het niet eenvoudig om de raap te herkennen; ‘de diepe grondkleur maakte dat je ze zó voorbijliep’. Er kon soms zelfs een laagje koeienstront op liggen.

En in een bepaald jaar werd de raap maar niet gevonden. Iedere stronthoop was een aantal malen omgekeerd, zonder resultaat. De raap bleef dagen lang onvindbaar. Er werd zelfs even gedacht dat Viking, de zittende burgemeester, een flauwe grap had uitgehaald door de raap helemaal niet te verstoppen. ‘De ochtend van de derde dag werd duidelijk dat alleen Vincent en Damien zich nog warm wisten te houden voor deze uitputtingsslag, en hij beloofde spannend te worden, ware het niet dat plots de raap werd opgemerkt in de muil van onze Blonde d’Aquitaine.’

Regels zijn regels, de koe kreeg het tricolore lint omgegord en zou zich een jaar lang de majordomus van Oucwègne mogen noemen. In een deux-chevaux werd zij vanaf de wei tot de feesttent gereden. De bevolking sprak haar vanaf die dag een jaar lang aan als ‘mevrouw de burgemeester’.

In Oucwègne weet iedereen waar hij aan toe is. Dat kun je van Eindhoven niet zeggen.

Joost Steins Bisschop is publicist en adviseur.