Dat wordt geen succes omdat gewichtige heren te drukke agenda's hebben, anders waren ze immers niet gewichtig. Daarnaast hebben gewichtige heren een achterban, die ze moeten dienen. En hoe meer achterbannen er zijn, hoe kleiner de kans dat het beste resultaat bereikt wordt.

Je kunt ook je aandacht richten op het meest vormbare en minst gecorrumpeerde deel van de natie: kinderen. Aandacht voor een kind is de beste investering die er is voor een land. In rendementstermen moet dit de gewichtige heren toch aanspreken.

In Frankrijk hebben ze dit begrepen. Als je stráks wilt innoveren moet je nú je tijd stoppen in de kinderen op de lagere school. Kinderen stellen voortdurend vragen en deze nieuwsgierigheid is een vruchtbaar aangrijpingspunt om uit te dagen. Hoe komt er lucht in een paprika? Waarom gaat een vlam uit onder een kaarsendover? Hoe meet je de omtrek van de aarde? Waarom blijft een zuignapje zitten? Hoe horen dolfijnen?

Iedere vraag geeft de kans om met proeven, toetsen of experimenten de werking van de techniek of de natuur uit te leggen. Wiskunde is helemaal niet saai, wiskunde is een creatieve taal. Sommige bewijzen komen misschien uit het ongerijmde, het merendeel komt uit het gerijmde. Techniek of biologie zijn ook niet saai, het zijn de akkoorden waarop het leven in de natuur danst.

De Fransen lanceerden een aantal jaar jaar geleden het programma 'La main à la pâte'. Letterlijk: met je handen in het deeg. Zo spreekt de bakker tegen zijn bakkersleerling. Overdrachtelijk: handen uit de mouwen, zoek het zelf eens uit. Bedoeld voor leerlingen van de lagere school. Elke school kreeg extra leraarcapaciteit toebedeeld. Een technisch thema wordt een aantal weken lang minimaal twee uur per week behandeld. Ieder kind krijgt een schrift waarin hij met zijn eigen woorden of tekeningen mag beschrijven met welke experimenten hij bezig is geweest. Hij leert meten, begrijpen, concluderen, volgende vragen stellen.

De wetenschappelijke kwaliteit van 'La main à la pâte' wordt bewaakt door George Charpak, Frans fysicus die in 1992 de Nobelprijs won. Het doel is kinderen te stimuleren zelf te onderzoeken en leraren te leren hoe ze dit moeten begeleiden.

In 2005 startte 'La main à la pâte' een project waarin kinderen proberen uit te rekenen wat de omtrek is van de aarde. Ze doen dit op de manier die de Griekse wiskundige en astronoom Eratosthenes twee eeuwen voor Christus toepaste. Eratosthenes vergeleek de lengte van de schaduw die de zon op haar hoogste stand wierp op een staaf op verschillende plaatsen in Egypte (Assouan en Alexandrië). Op basis daarvan kwam hij tot een redelijk bekwame schatting.

Zo ook doen de Franse kinderen het, samen met tientallen scholen wereldwijd die zich via het internet bij het project hebben gevoegd. Het onderzoek is een mooie kapstok om andere experimenten uit te voeren en natuurverschijnselen te behandelen. Van energie tot evolutie en van elektriciteit tot geluid. Er zijn beschrijvingen van de activiteiten voor de klas beschikbaar, er is uitgebreide documentatie en via internet kunnen vragen worden gesteld aan adviseurs van La main à la pâte.

Ondertussen houden wij ons in Nederland bezig met grotere klassen in grotere scholen, toetsen in de kleuterklas, pre-cito en cito-toetsen, en in het middelbaar onderwijs wordt overwogen minder wiskunde en meer intelligent design te onderwijzen. Vorige week werd de website www.lievemaria.nl gelanceerd. Het is een open brief van eerstejaarsstudenten wiskunde, natuurkunde en informatica gericht aan minister Maria van der Hoeven.

Ze zijn boos omdat ze het universitair niveau eigenlijk niet aankunnen doordat het wiskundeonderwijs op de middelbare school sterk verarmd is. En die lieve Maria is van plan om het nog meer uit te hollen. Als studenten klagen dat ze het te makkelijk hebben gehad is er toch echt iets aan de hand.

En, inderdaad, er is echt iets aan de hand. Kiemen moet je koesteren, niet kappen. Nieuwsgierigheid is de mooiste gierigheid die er is. De grootste terreurdreiging is de cito-terreur, en vooral haar inmiddels verworven status.

Lieve Maria, doe er wat aan.

JOOST STEINS BISSCHOP

Copyright (c) 2006 Het Financieele Dagblad