Het was waar, wat hij zei. Hij wist het niet. Een kardinaal liegt niet.

In het Amazone gebied leeft al eeuwen lang een inlandse stam. Ze voorzien in hun eigen onderhoud, verbouwen papaver en tarwe, jagen met een speer en telen ook wat vee. Het is de gewoonte dat iedere bezoeker, of het nu een zendeling is of een journalist of een verdwaalde tourist, iedere bezoeker wordt eerst gemarineerd, daarna op een verwarmde steen gegrild en vervolgens helemaal opgegeten. Dat gaat zo al generaties lang. De jongere leden van de stam overerven het gedrag van hun ouders, van speergooien tot steengrillen. Toen laatst iemand het stamhoofd vroeg of er nog sprake was van kannibalisme ontkende het stamhoofd het. Hij wist niet dat hij een kannibaal was. En vervolgens werd de vragensteller gemarineerd, gegrild en opgegeten.

Gedrag is pas opvallend als het afwijkend is. En als iedereen zich in een groep hetzelfde gedraagt, er dezelfde gewoontes op na houdt en elkaar leert wat gebruikelijk is, wat goed is en wat kwaad zal het alleen een buitenstaander opvallen dat er iets bijzonders aan de hand is. Maar misschien is de buitenstaander wel bijzonder.

Ieder gesloten systeem ontwikkelt zijn eigen regels. In een eeuwen lang gesloten eikenhouten vat groeien de meest mooie schimmels, maar in het vat weet niemand dat het mooi is.

Leden van een partij in nederland die een promotiefilmpje maken zijn al jaren opgevoed met hun eigen waarheid. “Beter een goed cliché dan een slecht idee”, hangt er als lijfspreuk aan de muur van het clubhuis.  En als de leider zegt ‘water tot aan de lippen’ dan filmen we mensen die het water tot aan de lippen staat. Wat je ziet is wat je hoort en wat je hoort is wat je ziet. In het clubhuis vindt niemand het raar. Totdat het filmpje in een ander systeem terecht komt. Dan is het opeens een raar filmpje.

‘De beloning is marktconform’, sprak socialist Kok, over de hoge bonussen bij de bank die even later steun behoefde. Bij bedoelde ‘systeemconform’. In het systeem keek immers niemand op. Het financieel systeem is gesloten als een oester.

Toen Simonis zei dat hij het niet had geweten had hij gelijk. Maar dat is het gevaarlijke van het gebruik van een verkeerd cliché. Want hij bedoelde te zeggen: ‘het viel ons niet op’.