Kiezen is een vak
Nu er twee biedingen op tafel liggen, is zelfstandig doorgaan nog minder aantrekkelijk’, zei Jochem van de Laarschot, woordvoerder van ABN Amro , onlangs in de Volkskrant. Het is een opmerkelijke uitspraak, om een paar redenen. Van de Laarschot zou ook met volle overtuiging het volgende gezegd kunnen hebben: ‘Het gegeven dat er van buiten zo veel belangstelling is voor ons bedrijf heeft ons gestreeld. Blijkbaar hebben we een paar kroonjuwelen. Het heeft ertoe geleid dat we nog eens heel serieus zijn gaan kijken naar de mogelijkheid om zelfstandig door te gaan.’
Eén gebeurtenis (er is serieuze belangstelling van de buitenwereld) leidt tot twee totaal verschillende conclusies over de te nemen stappen. Hoe is het te verklaren dat de mogelijkheid om zelfstandig door te gaan in aantrekkelijkheid afneemt op het moment dat twee alternatieven zich aandienen?
Eén ding lijkt zeker: de drie alternatieven waarmee de toekomst kan worden ingegaan, zijn moeilijk met elkaar vergelijkbaar. Waar kijkt de jury naar? Wie is de jury eigenlijk? De commissarissen? Hoe autonoom zijn ze? Wat zijn de objectief meetbare en subjectief inschatbare onderdelen die hun invloed op het eindcijfer uitoefenen? Met welk gewicht?
Het zal een mengsel zijn van aandeelhouderswaarde nu en later, de tevredenheid van klanten, het behoud van klanten, de tevredenheid van het personeel en het behoud van het personeel, de aantrekkelijkheid van de bank als werkgever, de mogelijkheid om te groeien, en nog vele andere zaken. Het probleem van de drie alternatieven is dat ze elk verschillende belanghebbenden tevreden stellen, waardoor de keuze er niet eenvoudiger op wordt.
De theorie schrijft voor dat er minstens twee voorwaarden zijn waaraan het maken van een verantwoorde keuze moet voldoen: je moet precies weten wat je wilt en de keuzes moeten vergelijkbaar zijn. Aan beide voorwaarden lijkt niet te worden voldaan. Zelfs de biedingen van de twee overnemers zijn niet te vergelijken omdat een van de bedragen meedeint met de beurskoers. Waardoor er ruimte komt voor een ander verschijnsel.
Het objectief waarderen van het meest oorspronkelijke alternatief - zelfstandig doorgaan - wordt vertroebeld op het moment dat een eerste bod ter overname wordt afgevuurd. De aandeelhouders moeten opeens een keuze maken tussen het zekere korte geld en het onzekere lange geld.
Uit de klepelkast van de Friese staartklokken op de directiekamers komen de twijfelduvels; in hun hand wapperen ze met de optiepakketten waarmee zij die onderhandelen worden beloond zodra ze besluiten in te gaan op de verleidingen van de koper.
Er is niets veranderd aan de waarde van het oorspronkelijke bedrijf, maar de nieuwe ponden van het eerste bod zijn verser dan de oude euro's en daarmee anders in waarde. Misschien heeft het te maken met wat omschreven werd als een weeffout in het menselijk denken: the mental accounting flaw (Hidden flaws in strategy, Charles Roxburgh). Mensen hebben nu eenmaal de neiging om geld verschillend te behandelen, afhankelijk van waar het geld vandaan komt en hoe het besteed gaat worden. Bekend is het voorbeeld van de gokker die in het laatste kwartier van de avond een vette winst verspeelt; hij verlaat het casino met de gedachte die avond quitte te hebben gespeeld, terwijl hij in werkelijkheid nog geen kwartier geleden veel geld had en nu niets meer.
'Sinds die toevallig langskomende fietser een bod heeft gedaan op mijn huis woon ik er met minder plezier', zei de huiseigenaar.
'Nu hij mij ten huwelijk heeft gevraagd weet ik het zeker: alleen zijn is helemaal niet leuk', zo sprak de vrouw die altijd gezegd had zo te genieten van haar vrijheid.
'Nu er twee biedingen op tafel liggen is zelfstandig doorgaan nog minder aantrekkelijk', zo sprak de woordvoerder van de bank.
Kiezen is een vak, zo blijkt telkens weer.
Joost Steins Bisschop is publicist en adviseur. E-mail: joost@steinsbisschop.nl.
Copyright (c) 2007 Het Financieele Dagblad