Mijd de persen
Het was op de laatste avond van de week – nog midden in de reformatie van het kabinet – dat Wouter Bos onthulde dat het ontwijken van de pers een van de redenen was om in het Catshuis te vergaderen. Het Torentje is een lastig gebouw omdat je er niet aan ontkomt om dwars door een erehaag van journalisten te lopen voordat je bij de premier mag aankloppen. Het Catshuis daarentegen heeft een elektrisch hek en een lange oprijlaan, je houdt je geblindeerde ramen dicht en je rijdt hard door.
Als je midden in onderhandelingen zit – zo betoogde Bos- is het niet handig om voortdurend rekenschap af te leggen aan geïnteresseerden. Want voordat je het weet worden je woorden verkeerd uitgelegd, komen accenten verkeerd te liggen, wek je wantrouwen en frustreer je je tafelgenoten op een hopeloze manier.
De bekentenis van Bos is een fraai voorbeeld van een tegenstrijdige zelfverwijzing. In het goed bekeken ‘Pauw en Witteman’ legt een minister middenin de onderhandelingen aan de media uit waarom het beter is om middenin de onderhandelingen niet te veel uit te leggen aan de media.
De opstelling van Bos werd fel bekritiseerd door, natuurlijk, de pers zelf, in dit geval Jan Mulder. Als het aan Mulder ligt hangen er webcamera’s in de onderhandelingskamer en hoor je woordelijk hoe Rouvoet, Donner en Bos steggelen over de miljarden die gehaald en gebracht moeten worden. En mag iedereen zich een oordeel vormen over de neutraliteit van leider Balkenende.
Dit heet openheid, aldus Mulder, en openheid is goed want de tijden veranderen. Ook alle gesprekken met de koningin moeten meteen maar openbaar.
Het zou een interessant experiment zijn. Onderhandelingen, formaties, contractbesprekingen, rapportoverleg, alles wordt open. Ieder mens krijgt bij zijn geboorte een hielprik en een onderhuidse microfoon. Mensen in bepaalde functies zoals bijvoorbeeld regeringsleiders worden verondersteld deze microfoon aan te zetten zodra ze in functie komen. Wat zou het effect zijn? Wordt er nog wel onderhandeld? Kamertjes achter de achterkamertjes? Gebarentaal? Gedachtenlezen?
Schakers worden gedwongen hun analyses hardop uit te spreken. Het zou een interessant experiment zijn, dat is waar.
In dezelfde uitzending waarin Mulder pleit voor totale openheid zit ook Dominique Weesie. Hij is de man achter ‘Geenstijl’ en sinds kort omroepbaas. Zijn nieuwe omroep Powned heeft immers genoeg leden om te gaan uitzenden. Hem wordt gevraagd of hij al bekende namen heeft benaderd, hij is op zoek naar presentatoren. Hij onthult nog even niets. ‘Ik ga die naam nog niet noemen want we zijn nog wel met die mensen aan het praten’, zegt hij. Hij zit middenin de onderhandelingen.
Mulder knikt begrijpelijk. Openheid is een relatief begrip.
Volledige openheid zou interessant zijn. Wordt er dan nog onderhandeld?