We hebben het over SaaS, Software as a Service. Bedoeld als antipode van SaaP, Software as a Product.

In het laatste geval koop je de software, je installeert het, je gebruikt het en als er een nieuwe versie is, moet je die ook weer in je computer zien te krijgen. In het gunstigste geval kan je dat zelf, waarschijnlijker is het dat je er hulp bij nodig hebt. Denkt u even terug aan de eerste generatie van het online bankieren. Je kreeg software van je bank, op diskettes of op een cd-rom. Je installeerde het en vervolgens werkte het niet. De software was nog niet zindelijk. Het lag aan je printer of aan je besturingssysteem of aan jezelf. De helpdesk maakte overuren. Het waren zware tijden.

Hoe anders zal het gaan bij SaaS. Je hoeft niets meer te installeren, geen beginversie en ook geen verbeteringen. Je hebt evenmin een grote computer nodig waarop de software zich nestelt. Niets van dat alles. Het enige wat je nodig hebt, is je webbrowser; vervolgens gebruik je - via internet - een gedeelte van de software die bij de leverancier draait. Je hoeft nooit meer nieuwe versies te installeren; dat gebeurt slechts op één plaats, namelijk bij je leverancier.

Weer terug naar het bankieren. Via iedere grote Nederlandse bank kun je inmiddels internet-bankieren, nergens meer hoef je op je eigen computer software te plaatsen. Je gaat via je webbrowser naar je bank, daar maak je je bekend, en vervolgens gebruik je, afhankelijk van wat je wilt doen, plukjes software die op de server in de kelder van je bank hun vaste verblijfplaats hebben. Als een kistkalf zullen ze nooit iets van de buitenwereld zien.

Banken hebben dus de transitie van SaaP naar SaaS al toegepast. De vraag nu is of dit ook op deze schaal zal gebeuren met bijvoorbeeld spelletjes, tekstverwerking, de boekhouding en grote logistieke programmatuur. Het zou het einde van de harddisk betekenen, besturingssystemen als Windows en Linux zouden aanmerkelijk eenvoudiger worden. Het enige wat je straks nog nodig hebt, is een computer, een browser en een verbinding met internet.

Product of dienst. Schaf ik een encyclopedie aan of gebruik ik via internet de Britannica of het gratis Wikipedia? Koop ik een auto of huur ik telkens weer vervoer (trein, taxi)? Tweede huis of ieder jaar een huisje boeken? Bron in de achtertuin of aansluiting op het waternet? Krant in de bus of nieuws via het internet?

De discussie over de keuze tussen een product of een dienst is een eeuwenoude, hij wordt alleen nu ook van toepassing op software. De banken maakten er handig gebruik van. Maar het is niet zo'n bijzonder 'next big thing', laat staan een 'tectonic shift'.

Het is domweg een logische en geleidelijke ontwikkeling en over een tijdje constateren we dat sommige programma's zich bij voorkeur centraal laten installeren, en andere bij voorkeur lokaal, of een tussenvorm van beide. Geen paniek.

JOOST STEINS BISSCHOP

Copyright (c) 2006 Het Financieele Dagblad