Tijd en waarheid
Er moet wel een relatie zijn tussen de begrippen ‘tijd’ en ‘waarheid’. Het zou me niet verbazen dat wetenschappelijk onderzoek aantoont dat er een positief verband is. Meer tijd, meer waarheid. Daarom kunnen vakanties zo nuttig zijn, tenminste als je ze gebruikt als vakanties. Dus als je ze gebruikt om vrij te zijn, vrij in je tijdsbesteding. Ik las dat steeds meer mensen hun werk meenemen met vakantie door te klungelen met umts-kaartjes, blackberry’s, zakelijke mobieltjes en andere ketens met de dagelijkse sleur. Die komen dus nooit achter hun waarheid, omdat ze er de tijd niet voor nemen.
Joris Luyendijk werkte als correspondent voor de Volkskrant en NRC Handelsblad in het Midden- Oosten. In zijn boek Het zijn net mensen schrijft hij over dictatuur en bezetting, terreur en oorlog maar vooral ook over het probleem om er over te rapporteren. Het trage tempo van de werkelijkheid botst met de gulzige beat van de nieuwsmakers. Dat geldt voor de dagbladen, het geldt nog meer voor de radio en televisie. Om achter de waarheid te komen, heb je tijd nodig, en die tijd wordt niet gegund door degenen die de mogelijke waarheidsvinders – correspondenten, journalisten, fotografen – betalen. Luyendijk schrijft dat de Palestijnen leefden onder een merkwaardige mengvorm van indirecte Israëlische bezetting en de halve dictatuur van de Palestijnse Autoriteiten. Maar er was nog wel genoeg lucht om vrij met ze te praten, ‘zeker als ik kwam met genoeg tijd en zonder tolk’.
En even verder schrijft hij dat hij na de Palestijnse lynchpartij in Ramallah (twee Israëlische soldaten werden in het Palestijnse Ramallah door een woedende menigte vermoord) met honderden collega’s uit de hele wereld naar het Heilige Land was gekomen. Daar werden ze gastvrij ontvangen door Israëlische voorlichters die de boodschap They are killing innocent Jews met nadruk verkondigden. Maar de vraag was natuurlijk ook wat de twee Israëlische reservisten te zoeken hadden in het centrum van Ramallah. Dan schrijft Luyendijk: ‘Je zou zeggen: neem de tijd en zoek het uit. Maar het nieuws gaat daarvoor veel te snel en bij gebrek aan een doortimmerde Palestijnse versie van de gebeurtenissen domineerde vanzelf de Israëlische.l’
Gebrek aan tijd. Het wereldnieuws wordt gemaakt door mensen die gebrek aan tijd hebben. En omdat de nieuwsmakers gebrek aan tijd hebben, laten ze zich al te graag helpen door voorlichters die hapklare brokken aanbieden. Poseren met het uit het puin gehaalde kinderlijkje. Een vlagje verbranden als straattoneel. Het levert snelle beelden en artikelen op, maar het heeft niets te maken met de waarheid.
Daarom is een programma als VPRO’s marathoninterview zo prachtig. Een gesprek tussen twee mensen van drie uur lang, op de radio. Daarom is een programma als Zomergasten (ook VPRO trouwens) zo mooi. Een avond lange ontmoeting tussen twee mensen, onderbroken door oude televisie- of filmfragmenten. Presentator dit jaar: Joris Luyendijk. Hij heeft de tijd nu aan zijn zijde. Ook al schreef hij in datzelfde boek: ‘Zeven minuten hetzelfde pratende hoofd houdt geen kijker vol, net zomin als het pratende hoofd zelf.’
Ik heb nog geen uitzending van Zomergasten gezien. Ben namelijk met vakantie.
JOOST STEINS BISSCHOP
Copyright (c) 2006 Het Financieele Dagblad