Regels zijn regels

Laten we eens kijken naar twee duidelijke regels. Regel één: als in het voetbal een keeper een doorgebroken speler neerhaalt krijgt hij een rode kaart. Regel twee: als je in de trein niet in het bezit bent van een geldig vervoersbewijs krijg je een boete. De regels lijken redelijk te zijn.

Het is de finale van de Champions League, de gedroomde finale tussen Barcelona en Arsenal. Iedereen verheugt zich op een klassieker. In de 18de minuut haalt de Arsenal-doelman Lehmann de doorgebroken Eto'o neer. De bal komt voor de voeten van Giuly, die in het lege doel schiet. De scheidsrechter fluit echter te vroeg, stuurt Lehmann van het veld en geeft een vrije trap aan Barcelona. Wedstrijd kapot (tien tegen elf is nooit leuk), iedereen in het stadion fluit de scheidsrechter uit. Barcelona verontwaardigd (afgekeurde goal), Arsenal teleurgesteld (met tien man verder), het publiek boos (wedstrijd naar de mallemiezen).

De scheidsrechter paste de regels toe.

Het is begin mei. Een Canadese gepensioneerde veteraan heeft een reünie in Arnhem. Hij bestelt een treinkaartje Arnhem, spreekt 'Arnhem' op zijn Engels uit en krijgt abusievelijk een kaartje Haarlem. In de trein komt de conducteur langs. Bij gebrek aan geldig vervoersbewijs krijgt de Canadees een boete. De conducteur paste de regels toe.

De conducteur en de scheidsrechter maken prachtig duidelijk waarom zo veel computerprogramma's zo houterig overkomen. Waarom zoveel callcenters waarbij je welkom wordt geheten door gesproken meerkeuzemenu's de beller tot wanhoop kunnen drijven. Waarom een medewerker van een bank zo onredelijk kan overkomen als hij om een identiteitsbewijs vraagt terwijl hij je net nog bij je naam noemde. Waarom de paarse krokodil zo'n typische reclame is.

Omdat ze allemaal de regels toepassen, en het telkens weer blijkt hoe moeilijk het is om een sluitende set aan regels te maken.

Een softwareprogramma heeft allereerst gedragsregels ('business-rules') en vervolgens worden deze regels omgezet in programmeerregels. Regels in de letterlijke betekenis van het woord. Wat overblijft is een staketsel van verbindingen die vastliggen. In het script is geen ruimte voor onvoorziene discussie. Het is een wegennet met overal vangrails en louter T-splitsingen. Het is einde weg links, of einde weg rechts. Einde weg rechtdoor is geen optie, laat staan recht door een zee.

Ik spreek mijn dank uit namens het Nederlands Collectief van Systeemanalisten. Dankzij de conducteur, de scheidsrechter en sinds kort ook de minister wordt duidelijk gemaakt dat het ontwerpen van een programma een beroep van hogere orde is. Het is een dans tussen regel en uitzondering, tussen feit en interpretatie, tussen ijs en stoom, een dans die veel complexer is dan een tango of paso doble. Er is in principe geen keuze tussen buigen of barsten, de keuze blijft beperkt tot niet barsten of wel barsten. Nuance is niet geliefd. Een programmeur moet zich behelpen met misschien een paar honderd mogelijke commando's, en daarin moet hij de onmetelijk subtiele rijkdom van een taal zien te vangen.

Vandaar, dank meneer de conducteur, dank scheids, dank mevrouw de minister. Zolang een systeem zo in de schaduw van de mens moet staan is het goed om te zien dat een mens het systeem tegemoet komt.

JOOST STEINS BISSCHOP

Copyright (c) 2006 Het Financieele Dagblad

Nog geen reacties op dit artikel

Reactieformulier

Uw reactie*

Naam*


Email* (wordt niet gepubliceerd)


Website


Anti-spam* (kopieer de cijfers)

Zorg er voor dat u de vereiste* informatie invult, waar aangegeven.